"بشا.....دیدنم امشب"

سبب از نبوتن سیبی ست که به من حواله کردمی ذوالجلای هوسی سخت متکبر .سواد دیجور هو از ساقم می خرامددر طنابی به گردنم گرداننده در من می پیچد هووو....هووو اولی را به من از من بگیری دومی را زوزه ی قرونی که در شاهدی چون من می طند طن طن تن تن طناتن تن تنی از مممممممممممممم- نی به اسم مسمای تنها در شناسنامه ای که مزدوج گوش ماهی هاست بدین مضمون:

به خودم آبشارم

به ناخودم تپه

به آبشاری که تپه می زاید آماس بی لوله گی دن

به از چه بار می آورم

درخت از سر می خورد مجعد من

من یعنی هایی بوده استم در مرغزار سایه

در مرداب کشش

در باطلاق دوباره خود که در خویش بلولم کرمهایم رکسانا- میدن- مکن

در از راست چهار شانه بر گیسو

راست تا پهن بازو تا زانو تا آرزو علی زو .....م ام در هر کوهی کوهانی

 کهساری نیمی کلاغ سفید حجمی سیاه

عمودی بر قائمم استوار حتا بر جنازه ی رسولان چاک خورده از نیز نیز.

از ما ئی متعفن صیغه ی رنگ و روغن تراشیده کسی انبوه انبوه

نازاده زن- دانم هستی اگر با آلت دست کسان مباش

کتابی که سه تیغ نمی کند ورقی می شود- بابونه –

احساس لای موهایم گرفته پشه بند نمی آید از ریختم که عسلم مربایم یمم

چه مسخره هفتادم هشتادم بشا.....دیدنم امشب بر تو میبیزم الکم کلکم هم شیره ات را می نوشم

باور نما یی است دیدنی بر افراشته او بر عمودم تاب تاب می پیچد از

دل و روده بادم باش تا به زوزه بسپارم صبحگاه توری سه رنگ ایرررررررررانم را.

ناهید اللهوردیزاده *

_ شعرآستانها در یک جمله و به زبان ساده پژواک صداهای سرکوب شده ی درون و "پیرامون هامونهایمان " است که از استریوفونی متن گذر کرده است .شاعر علی رغم تمام معاییر بوطیقای سنتی با شکستن نرمهای معمول حتی تا حد آنارشیزم گفتاری آثاری خلق کرده است که قطعن به مذاق پیوریتن های ادبی خوش نخواهد آمد .هم آنانی که قواعد ادبی را چونان قانون حمورابی حک شده بر ستونی ار فلدسپات خشک و لایتغیر می دانند :

"حرفت شکوفه می زند / می گویند تب خال است "

بقول بیلی کامینگز :آنچه آنان می خواستند / بستن شعر بود به صندلی و اعتراف گرفتن از او با شکنجه / تا راستش را بگوید / معنی دقیق حرفهایش را .اما بر خلاف قاعده در شعرآستان هر چیز سخت و استوار دود می شود و به هوا می رود(1)

خوانش شعرآستانها "خود – آن – گاه "خواننده هایش را نمی پالاید بلکه سرمستی و جذبه ای هیپوتیک می آفریند که بحران زا و شیزو فرنیک است .

2- مجموعه شعرآستانها لوح فشرده ای است از موتیف های :زن / اروتیزم / انقلاب /جمهوری خواهی /بازی قدرت / تزویر / افیون /مذهب / ترور / وحشت / قومیت / سرخوردگی و کلبی مسلکی سیاسی (پاسیفیزم ) / بی هویتی / بحران روابط انسانی / گنوستیسیزم /روشنفکری / سلطه / رهایی / جنگ / اسطوره / مجازات / بی آنکه مخاطب عادی بتواند این موتیف ها را تحت نظام شناخت شناسانه ی مالوف خود ببیند و بجا آورد .خواننده ای که عادت بر سلطه بر متن دارد این جنون نگاری را بر نمی تابد و واقعن هدف متن دگر هم چیزی جز به تامل وا داشتن و دگر خوانی و دگر اندیشی مخاطب نیست آنهم با سلطه ستیزی تمام عیار (ستیز با سلطه درک ژنریک از ژانر  اتوریته ی تک معنایی  اقتدار پراتیک و نیز سلطه سوژه شناسا این توله ننر شده ی فلسفه (بقول لوی اشتروس )

3- هیچکدام از مولفه های شعر و داستان در شعرآستانها چنانکه هستند  نیستند .شعرآستانها سپاهی از استعاره است (2)با جابجایی بینهایت کنش ها در شبکه لانه زنبوری دالها در یک متن کاملن رادیکال و ستیزه جو در برابر استیلای هر سوژه تمامیت خواه و پان اپتیکنی (3) (همه چیز بین )که می خواهد حتا به درون زبان هم تجاوز کند .این تنها راه گریز و فاصله گذاری با هنجار های متصلب کلیشه ای و حقنه شده است .

4-بی شک این بحران در بازنمایی بی ارتباط با شرایط آنومیک جامعه ما و سوبژکتیویته ی خاص خود ضیایی نیست و دقیقن به همین خاطر است که در شعرآستان ها با زبان دفرمه و ریزوماتیک چند وجهی  واگرایی گزاره هایی که مثل جهان واقعی  تمام نشده  قطع و تکه تکه می شوند و زبان را تا مرز خاموشی پیش می برند . با ابهام واژگانی و نحوی و بازی های بی وقفه ی معنا رو برو هستیم  با چاشنی طعم گس طنز تعلیقی (بقول جان وایلد )در موقعیت هایی که هیچ کنترلی بر چند پارگی هویت انسان و برهوت امر واقعی وجود ندارد  طنزی گزنده از این دست :

" این خر آدم نمی شود آدم خرمهره نمی شود پوست می اندازد بفهم ! / خر زندانی لقمه کوچک رستم است بی شاهنامه حتی / آنجا که به گیسوانت پهن است خرناسه ی بی بی ."

5- اگر ضیا الدوله ژانر تلفیقی و طرز نوی شعرآستان را در کار نشانده است گمان می رود این نو آوری به دلیل بر آوردن مجموعه انتظارات خاص خوانندگان ویژه ی آثارش است .چرا که ژانر به گمان جاناتان کالر در واقع همان مجموعه انتظارات متقابل خواننده و متن است .هم از اینروست که شعرآستانها را می توان بارها خواند و از هرمنوتیک عدم حتمیت آن لذت برد .

دوست دارم ایم متن را با همخوانی لحظاتی از شعرآستانهای ضیایی بپایان برم "یعنی قیچی نگاتیو هایی که شب گرفته شده "

- ... همه چیز در عزاست .بعد آن همه تو در من ذوب نشو .گل های روی بالشم بو می دهند تازگی ها تنت می بارد وطنم می گرید .( از سیاه پشمالو )

- ...این سلسله کاغذ های روی مصبطه مرا به عریضه می خواند که دردی در نواحی آشوریان شاید هست که می شود آنرا با سیرکی از جنس دهان شیر  آروغ زد .( خود – آن – گاهم )

- ... ها ...انار خاتون ! ختم به خیر می شوی در سر انجام بی حوصله گی آفتابه گی های این نمور بی صلابت کاشی؟ (دراز – کوش دو از انار – باطوم ).

و

- ...پشم ؟

طرح قالی شده ایم آقای داربست !( سیاه پشمالو )

***

پی نوشت ها :

1 از مارکس

2 وامی از نیچه

3 طرحی از جرمی بنتام برای ساخت زندانهای مدرن !

*** ناهید اللهوردیزاده  کارشناس جامعه شناسی  شاعر و منتقد .از نقد های ایشان بر مجموعه شعر های معاصر (سیاوش سبزی و ...)در نشریات مختلف منتشر شده است . 

  (نديمه نورد) بخش نخست شعرآستان هاي وحيد ضيايي

جوزف باران شاعری لهستانی است که بیش از بیست کتاب با موضوعات شعر و مقاله و مصاحبه از او منتشر شده است و بیشترین اشعار او بصورت گلچین شده در کتب درسی لهستان آمده است .آثارش به زبانهای آلمانی ,روسی ,چک و چندین زبان دیگر منتشر شده اند مترجم شعَر های او به انگلیسی اوا هرینیو این ترجمه ها را در روزنامه هایی چون" پاریس ریویو" ,"ایمیج " و" بولوارد" منتشر کرده است .

"بی سر خط "

من سر شناس ترین  شاعر

 از جنس مردم خجولی هستم

که با لبخند برگ سپیداری ماسیده بر لبشون

زیر رگبار کلمات

فقط کواک کواک می کنن!

از آشنا های فقیر شازده هملت دانمارکی

بی تلفظای غلیظ

اونایی که بلد نبودن با هر گام مطنطنشون

_با فیس و افاده بگن _

بودن یا نبودن

آخه زندگی مجبورشون کرده بود

با چنان سرعت و بی اعتنایی

بودن و نبودن و تجربه کنن

که هیچ شکسپیری هم تراژدیش و نساخته .

وه وه

چی می تونن بگن

وقتی تو هر کدوم از پاپتیاشون یه حس خفته ست

که نمی ذاره دهنشون رو دنیا وا شه .

چه خواب عجیب و غریب افسون شده  ای یه

که با شنیدن صدای ترومپت

 کنارشون منتظره

تا پروازشون بده

با بالهای باز عقابی

که دروازه های لبشونو وا کنه

وا کنه لبایی رو که قبل از تولدشون

با خنجرای نامردمیا بستست !

آلن پیترسون در سال 2002 موفق به کسب جایزه ی شعر و هنر انجمن هنر فلورید ا گشت .آثار او در مجلات معتیر ادبی آمریکا منتشر شده اند و دو مجموعه از او به نامهای  :"شعر های ایسیمو" و "چیز های بدتر شده "توسط انتشارات دانشگاه بوستون مجلد گشته اند.

خودشناسی

برنامه ای در حال نمایش است از کری

با توصیف قسمتهای بیست گانه ی گوش میانی

جایگزینی اعضا شان و شبکیده های زیبنده ای

 روی پرده ای که پیوند شنوایی را نتیجه می دهد

*

باید بین شنیدن و اقیانوس دیرینگیی حاکم باشد

مثل زمانی که آبی از دیوارهای خانه بالا میزند

 از روغن ها

از از صدای بوق ماشین هایی

که خسته کننده ترین کاغذ های قلبم را

خط خطی می کنند

*

 روزگاری که با گرانیت

که با آمرزش الکل های باغ میوه می گذرد

*

زنبور سرخ که به زبان تروریست ها

از سیب افتاده ای سخن می گوید .

« مَبادایِ متن »

" ایستادن در آستانه یِ شعرآستان هایِ وحید ضیایی "

در شناسه ی " شعرآستان ها " از دست دوستی آمده است        این یک شیوه ی عملکرد است (شیوه گرایی خاص ).         می گویم       شعر   خلقِ تماشایِ خلق است       خلقِ خلاقه از بُرش هایِ فراوانی        به تعبیری نصیبی ار نصاب     که امکاناتی را به وجود می آورد تا شیوه ی عملکرد از روی آن مشق شود

در شناسه   آمده است    تخریبِ جریانِ سخن

می گویم  تکثیرِ جریانِ تعاملاتِ کلامی بطور کل       در پلورالیسم فرم و در گشتِ نگاه های دیگر        در بستری ذهنی که تولدش « آینده » بود   

آمده است    این شعر ها محلِ مناقشه اند       با اصولِ خاص خود از جمله           زیبا شناسایی

حتمن موافقم

این که دیگران درباره ی بازیِ فرا زبان شناسایی او (  بطور کل شعر آستان ها ) چه       می اندیشند اهمیت چندانی نخواهد داشت       اصلن موافق نیستم    چون همین که خواننده یِ اِلیت یا حتّا خواننده ی عمومی به این شعر ها می اندیشد نوعی مرافقه و یا مناقشه و یا حتا منازعه تلقی می گردد که خود شروع  اهمیت گذاری                  است     اهمیت گزاری

متونِ دورگه    و چند رگه شعر ها     شعر- متن ها      شعر – نثرها    نثر – شعر ها    نثر – نثر ها      و پاساژهای خالی از کلمه و ادوات و اسباب      و فضاهایی پر از سکوت  و صدایی غیر از جنسِ فکر – شعر    یا فکرِ شعر       که همه در باد و گردبادِ مبادای متن دایره می شوند    و همه دایره ی بی شکلِ شعر     شعر تماشا     که چشم بیش تر از گوش و دهان سهم می شود و گوش و دهان بیش تر از

گفته آمد       از ویژگیِ شعر مدرن پیوندی است     که شاعر معاصر بین مفاهیم و اشیاء ایجاد کرده         

می گویم امّا در گُسست و بی نسبت کردن رابطه ی این مفاهیم و اشیاء در پروسه های پس از مدرنیسم     صورت می گیرد    یعنی هی دور و دورتر از موقعیت مقصود و پرتاب در موقعیتی غیر مُتصوّر امّا سیّال .  

می پذیرم     شعرآستان ها       شعرِ محوِ مدامِ سوژه     محوِ مضمون    محوِ موضوع .

اما سیالیت و شناوری در عناصر و انرژی های موجود و بوجود آمده متن    که          انگیزه      متنِ ضد انگیزه را در ذهن مخاطب    انگیزش می بخشد

شگفت اینکه     با تجربیات نسبی در شعر کلاسیک و در ادبیات گذشته متن پارسی که شاعر دارد    امّا جا پای آن     در ضریب بالایی   در متن حاضر ( شعر آستان ها ) پیدا نمی شود چه در کمپوزیسیون و قاب های متن      چه در اجزا و جزء جزء شناسی شعر ها

خلقِ جدید      موقعیتِ حتمی این سلسله شعر هاست و کشف هم شاید ابتدا در چشم اتفاق افتاده و بعد در ذهن      یعنی همان طیفِ رنگین کمانیِ سرایش در چشم      در چشم آسمان همراه با مضربی از هوش و سرعت و جنون     اما خلق جدید     بی گمان با تکنیک های آفریده باید توأمان باشد      تکنیک های استفاده شده و عادت گرا     حرف متن را به انحراف می کشاند     به انحراف تکرار و آشنایی    

در موقعیت شعر پس از مدرنیسم      موقعیت شعر و شاعر    سر مشق است       مشق نیست        که فی المثل در این مورد نظر به بازی های زبانی یا تکنیک های فرا زبانی است که طبعا      شعر آستان ها در تقرّب به هویتی مستقل دایره های خویش را ترسیم می کند      در شعاعی از اتفاق و غَش       و ناگهان       شعر عبور        عبور از بازی های زاید      و رسیدن به خودیتِ خود    خودِ شاعر        خود شعر    خودِ بی زمانیِ زمانِ مکان گرفته در بی مکان یا هر مکان     که مکان     حتّا می تواند کلمه باشد   که تو در آن خانه کنی       با سقفی از حس و ضربت .

شعر عبور از معصومیت نا به جا       شعر عبور از  شهوت     و غریزه      و شعر عبور از متن   حتا نامتن       تا در مبادای متن      رها شدن    « وقتی که زندان در        گریه هایم جاری می شود » *

*)  از شعرآستان های وحید ضیایی